Khi dịch 私は学生です và 私が学生です sang tiếng Việt, cả hai có thể có phần “tôi là sinh viên”. Nếu chỉ nhìn bản dịch, rất khó thấy vì sao trợ từ thay đổi. Hãy hỏi thêm: người nói đang giới thiệu điều gì về mình, hay đang xác định ai là sinh viên trong một nhóm?
Khi người nghe hỏi về bạn
A: お仕事は何ですか。— Bạn làm nghề gì?
B: 私は学生です。— Tôi là sinh viên.
Ở câu trả lời, người nói lấy mình làm chủ đề rồi cung cấp thông tin 学生. Trong cuộc hội thoại thật, nếu chủ đề đã rõ, B có thể chỉ nói 学生です. Không cần thêm 私は trong mọi câu chỉ vì bản dịch tiếng Việt có chủ ngữ “tôi”.
Khi cần xác định đúng người
A: 誰が学生ですか。— Ai là sinh viên?
B: 私が学生です。— Tôi là người đó; tôi là sinh viên.
Câu hỏi để trống danh tính người và câu trả lời dùng 私 để lấp chỗ trống ấy. が đi cùng phần xác định người được hỏi. Đây là một ngữ cảnh rõ ràng để chọn が; không phải lời khẳng định rằng mọi câu có từ mới đều bắt buộc dùng が.
は còn tạo đối chiếu
お茶は飲みますが、コーヒーは飲みません。— Trà thì tôi uống, nhưng cà phê thì không.
Trong câu này, お茶 và コーヒー không phải người thực hiện hành động. は được dùng để đối chiếu hai đồ uống. Nếu viết hai câu trung tính về đối tượng của 飲みます, bạn sẽ gặp お茶を飲みます và コーヒーを飲みません. Khi đưa đối tượng ra đối chiếu bằng は, を thường được thay bằng は trong mẫu này.
Muốn làm gì? | Câu phù hợp trong ngữ cảnh đã nêu |
|---|---|
Nói nghề nghiệp của Tanaka | 田中さんは先生です。 |
Trả lời ai đang đến | 田中さんが来ます。 |
Đối chiếu trà với cà phê | お茶は飲みますが、コーヒーは飲みません。 |
Đừng chỉ dựa vào vị trí đầu câu
Một câu có thể chứa cả は và が: 私は犬が好きです — tôi thích chó. Trong mẫu này, 私は nêu người đang được nói đến; 犬が đi với 好きです. Không thể thay mọi が thành は chỉ vì đã có một chủ đề trong câu, cũng không nên coi mọi cụm trước が là người thực hiện hành động.
Khi học một cấu trúc mới, hãy ghi cả mẫu và ngữ cảnh. Với 好きです, học 犬が好きです như một cách diễn đạt sở thích; với câu hỏi ai đến, học 誰が来ますか rồi tự trả lời bằng tên một người.
Thử chọn theo tình huống
Một người hỏi 誰が先生ですか. Bạn muốn chỉ Tanaka: 田中さん（は／が）先生です. Trong câu trả lời xác định người này, chọn が. Ở tình huống khác, bạn đang giới thiệu lần lượt từng người: 田中さんは先生です、山田さんは学生です sẽ phù hợp với cách chia chủ đề đang dùng.
Nếu không có ngữ cảnh, đôi khi cả は và が đều tạo được câu với sắc thái khác nhau. Một bài tập tốt cần cho bạn đủ tình huống để chọn, chứ không chỉ đặt một danh từ trước ô trống.
Thử dùng điều vừa đọc
Nhận biết cấu trúc, tự nhập câu trả lời rồi đọc một đoạn ngắn. Tiến độ dùng chung lịch sử đã có.
Mở bài học ba bướcNguồn tham khảo
Ngữ pháp liên quan
Bài viết liên quan
に hay で khi nói địa điểm? Hãy nhìn vào vị ngữ
Phân biệt nơi tồn tại với nơi diễn ra hoạt động, rồi xét thêm sự kiện và phương tiện. Ví dụ thư viện, lớp học và xe buýt.
あります và います: cây cối, con vật và sự kiện dùng thế nào?
Không chỉ phân biệt sống và không sống: xem cách dùng あります・います với cây, động vật, vị trí và sự kiện có lịch.
です và ます: vì sao không nói 読みますです?
Phân biệt câu danh từ, tính từ và động từ để chọn です hoặc ます. Có các cặp câu lịch sự và bài sửa lỗi cuối bài.
Tính từ い và な trước danh từ: chọn 新しい本 hay 静かな部屋?
Nhận biết tính từ trước danh từ và ở cuối câu. So sánh 新しい・静か・きれい để tránh dùng đuôi い làm tiêu chí duy nhất.
これ và この khác nhau thế nào? Nhìn xem có danh từ theo sau không
Phân biệt これ・それ・あれ với この・その・あの qua hội thoại ở cửa hàng. Có cách tránh thêm の hoặc bỏ quên danh từ.
Thể te và thể ta: gần giống cách chia nhưng khác công việc trong câu
So sánh 読んで và 読んだ, 行って và 行った. Hiểu vì sao thể te không tự mang nghĩa quá khứ qua câu yêu cầu và chuỗi hành động.