てはいけない: cấm đoán, lời nhờ và không bắt buộc

Thể te của động từ + はいけない nêu rằng một hành động không được phép. Đuôi lịch sự là はいけません. Vì diễn tả cấm đoán, mẫu này khác với lời nhờ đừng làm và với ý không cần làm.

Tạo câu cấm

Giữ nguyên thể te đầy đủ, kể cả で: 飲んではいけません. Không tạo mẫu này bằng cách ghép はいけません sau động từ phủ định như 飲まない. Xem bảng thể te khi chưa chắc cách chia.

Nêu quy định trong ngữ cảnh rõ ràng

この部屋に入ってはいけません。— Không được vào phòng này.

ここで写真を撮ってはいけません。— Không được chụp ảnh ở đây.

このボタンを押してはいけません。— Không được bấm nút này.

Đây là ví dụ tự biên soạn để học ngôn ngữ, không phải quy định của một tòa nhà hay thiết bị thực tế. Mẫu có thể mang giọng có thẩm quyền vì nêu việc bị cấm. Việc người nói có nên dùng hay không tùy tình huống và vai trò của họ.

Cấm, nhờ đừng làm hay không bắt buộc?

“Không được làm” và “không cần làm” khác nhau. Tiếng Nhật dùng các cấu trúc khác nhau để thể hiện điều đó. Hãy học mục đích của cả phần kết thúc, thay vì chỉ nhìn thấy một từ phủ định rồi đoán nghĩa.

Nhận biết dạng rút gọn trong hội thoại

Trong lời nói thân mật, ては có thể thành ちゃ, còn では có thể thành じゃ:

• 食べてはいけない → 食べちゃいけない.
• 飲んではいけない → 飲んじゃいけない.

Các dạng này hữu ích để nhận biết, nhưng không thay cho chỉ dẫn công cộng lịch sự trong mọi hoàn cảnh. Hãy bắt đầu từ dạng đầy đủ để thấy cách ghép sau động từ.

So sánh quy định nghiêm với lời nhờ cá nhân

Khi nêu hạn chế đã được quy định, ここで食べてはいけません diễn tả điều cấm. Khi muốn xin sự hợp tác trong một tình huống cụ thể, ここで食べないでください có thể phù hợp hơn với lời nhờ. Cả hai vẫn có thể trực tiếp; việc chọn một mẫu không thay cho xét hoàn cảnh.

Xem ないでください cho lời nhờ phủ định và てもいい cho câu hỏi xin phép cùng cách trả lời.

Luyện tập

1. Tạo câu cấm lịch sự từ 入る.
2. Hoàn thành 飲む → 飲ん＿＿いけません.
3. Nói “Không cần phải viết”: chọn 書いてはいけません hoặc 書かなくてもいいです.
4. Câu nào xin hợp tác đừng làm: 開けないでください hay 開けてはいけません?
5. Đổi 飲んじゃいけない sang dạng đầy đủ.
6. Với 使う, hỏi “Tôi dùng cái này được không?” thay vì nêu điều cấm.