に và で: vị trí, đích đến, thời gian và phương tiện

So sánh hai câu

います định vị người; 勉強します chỉ hoạt động. Không áp dụng máy móc “あります luôn dùng に” cho sự kiện: 会議室で会議があります nói cuộc họp diễn ra trong phòng họp. Cũng cần phân biệt バスで行きます (đi bằng xe buýt) và バスに乗ります (lên xe buýt).

Cùng một địa điểm, hai quan hệ khác nhau

Đọc vị ngữ trước khi chọn trợ từ: います, 勉強します và 行きます không mô tả cùng một quan hệ. Không thể thay tất cả に bằng で chỉ vì cả hai cùng được dịch là “ở”.

に với あります・います

部屋に猫がいます。— Trong phòng có mèo.

机の上に鍵があります。— Trên bàn có chìa khóa.

Dùng に để xác định nơi tồn tại trong những mẫu cơ bản này. Với người và động vật dùng います, với đồ vật dùng あります. Cây cối thường dùng あります dù có sự sống. Xem bài あります・います để luyện cả hai kiểu hỏi “có gì?” và “ở đâu?”.

で với hành động và sự kiện

家で本を読みます。— Tôi đọc sách ở nhà.

会議室で会議があります。— Có cuộc họp diễn ra ở phòng họp.

Câu thứ hai dùng あります nhưng mô tả sự kiện diễn ra, nên địa điểm có thể dùng で. Không nên học quy tắc tuyệt đối “thấy あります là luôn chọn に”. So sánh 会議室に机があります, câu xác định vị trí của một đồ vật.

で chỉ công cụ hoặc phương tiện

So sánh バスに乗ります, “lên xe buýt”, với バスで行きます, “đi bằng xe buýt”. Cùng một chiếc xe nhưng vai trò trong câu khác nhau.

に với thời điểm cụ thể

七時に起きます。— Tôi dậy lúc bảy giờ.

月曜日に勉強します。— Tôi học vào thứ hai.

Các từ tương đối như 今日, 明日, 毎朝 thường không cần に trong câu trung tính: 明日、勉強します. Một số biểu thức thời gian cho phép lựa chọn theo ngữ cảnh, nên đây không phải quy tắc áp dụng máy móc cho mọi từ chỉ thời gian.

Kết hợp cả hai trợ từ

学校に行って、学校で勉強します。— Tôi đến trường rồi học ở đó.

Địa điểm đầu là đích đến; địa điểm sau là nơi học. Một câu có thể dùng cả に và で mà không mâu thuẫn.